Programın hazırlanması, uygulanmasında, değerlendirilmesinde görev alan kişilerin uzmanlık düzeyleri, kuramsal bakış açıları programları doğrudan etkiliyor. Uygulamacı olan öğretmenler içinde ise her tür öğretmen var. Eğitim öğretim faaliyetinin yürütücüsü olan öğretmenler çok çeşitli kaynaklardan gelirler. Sınıf ve branş öğretmenliği bir tarafa aynı alanda öğretmenlik eğitimi almış kişiler arasında dahi farklılıklar vardır. Zira üniversiteler, üniversitelerde görev yapan öğretim üyeleri, bu öğretim üyelerinin öğretmen yetiştirme stilleri, öncelik verdikleri hususlar arasında bir birlik beraberlikten söz etmek oldukça zor. Öte yanda okullarda görev yapan öğretmenlerin eğitim düzeylerinde de farklılıklardan söz edilebilir. Görev yapan öğretmenler arasında lisans düzeyi, yüksek lisans-doktora düzeyi, ön lisans düzeyi, vekil, ücretli gibi çeşitli düzeylerde eğitim seviyelerine sahipler. Aynı biçimde yaş olarak tecrübe olarak da okullarda çeşitli kategorilerden söz edilebilir. Görev yapılan okulun bulunduğu yer itibariyle de çeşitli kategoriler var. Tüm bu farklı kategoriler programın uygulanmasını olumlu veya olumsuz etkilemektedir. Programcılar bu farklı kategorilerin özellik ve ihtiyaçlarını dikkate alarak esnek bir yapı oluşturmalıdırlar. Aslında programları hazırlayanlar ve programın uygulanmasından sorumlu olan yetkili makamlar esnekliğin varlığından söz etmişler. Ancak öğretmenlerimizin bir çoğu bu esnekliği dikkate alarak çalışma yapmayı önemsemiyor. Programların çevre şartlarına ve öğrenci seviyesine uyarlanması amacıyla elden geçirilmesi, uyarlama yapılması yeni bir program hazırlamak kadar zahmetli bir iş. Bu zahmetli iş öğretmenlerin gözünü korkutuyor ve öğretmenler daha kolay olan yolu seçip kılavuz kitapları olduğu gibi kullanıyormuş gibi yapıyorlar.

Programların uygulanması konusunda uygulayıcılara yol gösterme önemli bir nitelik. Özellikle yeni programlar bu yönüyle önceki programlara göre daha ileri bir durumda diyebiliriz. Zira hazırlanan öğrenci çalışma kitapları, ders kitapları, program kitapları ve öğretmen kılavuz kitapları öğretmenlere oldukça açık uygulama örnekleri vermektedir. Hazırlanan kılavuz kitaplar öğretmenlere neyi nasıl yapacaklarını çok açık bir şekilde adım adım gösteriyor. Bu yönüyle gerçekten programa yönelik istekli, bilinçli çalışmalar yapmak isteyen öğretmenlere büyük kolaylıklar sunuluyor. Ancak öğretmenlerin büyük çoğunluğu bu imkanları yeterince kullanamıyorlar/kullanmıyorlar. Bir çok öğretmen program ve kılavuz kitapları okumak istemiyor, okumuyor. Böyle olunca da programın felsefesinin, mantığının, uygulanmasında dikkat edilecek hususların öğrenilmesinde büyük eksiklikler ortaya çıkıyor.

Hazırlanan programların birleştirilmiş sınıflı okullarda da uygulanacağını unutmamak gerekiyor. Kırsal alandaki yaşantı programların uygulanmasını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu alana yönelik olarak programın uygulanma şekline ilişkin açıklamaların programa mutlaka yazılması gerekiyor. Uyarlama çalışmalarına yönelik sorumluluk il/ilçe milli eğitim müdürlüklerine açık bir şekilde mutlaka verilmelidir. Taşranın özelliklerini dikkate almadan yapılacak bir program merkez durumundaki sosyo kültürel yönden gelişmiş bölgeler dışına çıkmayabilir. Programların hazırlandığı ilk yıllarda birleştirilmiş sınıflı okullara yönelik sekiz on sayfalık bir açıklama getirilmeye çalışıldı. Ancak bu açıklamalar çok yetersizdi. Halen birleştirilmiş sınıflı okullarda program uygulanmasında büyük sorunların var olduğu görülmektedir. Eğitim sistemimiz içinde birleştirilmiş sınıflı okulların sayısı hiç de azımsanacak bir düzeyde değil. Bu yönüyle yeni programların uygulanmasında birleştirilmiş sınıflı okullara özgü düzenlemelerin uygulanabilecek düzeyde mutlaka yapılması gerekiyor.  

Kuramsal bakış açısının olması şart ancak sosyal bilimlerdeki kuram çeşitliliğini de unutmamak gerekiyor. Yıllarca öğretmenlere özellikle ilk okuma yazma öğretimi konusunda Gestalt anlayışının doğruluğu anlatılırken şimdi yeni programla birlikte yapılandırmacı anlayışa geçilmesinin sebebini açıklamak oldukça güç. Bu durum öğretmenlerde şimdi de sıra bu kuramsal anlayışta, bakalım bundan sonra sıra hangisine gelecek, nasılsa Milli Eğitimde her şey sabahtan akşama değişmekte anlayışının kökleşmesine yol açıyor. Bu anlayışın hakim olduğu öğretmenler işi bir bakıma yavaştan alarak programın uygulanmasını adeta geciktiriyorlar. Öğretmenlere yönelik etkin bir denetim mekanizmasının işletilememesinin bir sonucu öğretmenler kendi kişisel inisiyatiflerine göre davranıyorlar. Okul yönetimleri dahi programların uygulanması sürecinde üzerine düşen görevleri yeterince yapamıyor. Bu nedenle de yöneticilerin öğretmenlere yönelik etkin bir program rehberliği yapabilmesi söz konusu değil. Denetim elemanları ise yıllardır ihmal edilmiş olmanın verdiği bir olumsuz motivasyonla programlara yönelik güçlü bir sahip çıkma duygusundan uzaklar. Bakanlık özellikle ilköğretim müfettişlerine yönelik uyguladığı sağırlar diyaloğunu terk etmedikçe bu motivasyonun düzelmesini beklemek hayal olacak gibi görünüyor.