Programın Sınıflarda Uygulanması

1. Sınıflarda etkinlik temelli öğretim uygulamalarına yer verilmelidir.
2. Derslerin işlenişinde öğrencilerin kazanmaları gereken genel ve özel beceriler dikkate alınmalıdır.
3. Derslerin işlenişinde güncel yaşamdan örnekler vermeye dikkat edilmelidir.
4. Dersler işlenirken bireysel ayrılıklar dikkate alınmalıdır.
5. Derslerin işlenişinde pratik yapılmasına, uygulamalara yer verilmesine dikkat edilmelidir.
6. Yaparak yaşayarak işlenişlere yer verilmelidir.
7. Ön öğrenmeler, ön bilgiler dikkate alınmalı, hareket noktası ön bilgiler olmalıdır.
8. Teknolojik araç gereçler ders işlenişinde kullanılmalıdır.
9. Bireysel çabaya dayalı öğrenme faaliyetlerine yer verilmelidir.
10. Öğrenciye bilgisini sınayan çeşitli yaşantılar sunulmalıdır.
11. Öğrencilerin deneyimlerini sınıfta paylaşmaları sağlanmalıdır.
12. Öğrencilerde görülmesi beklenen bilgi, beceri, tutum ve değerler test edilmelidir.
13. Etkinlikler öğrencilerin etkin olmasını sağlamalı, çevresel özellikleri dikkate almalı, öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarını dikkate almalı, var olan bilgiler dikkate alınmalı, öğrenciyi merkeze almalıdır. Öğrencinin merkeze alınması, derslerin işlenişi sürecinde öğrenciler dikkate alınarak dersler işlenmelidir.
14. Aktif öğrenme yöntemleri ve genel öğrenme yöntemlerine yer verilmelidir.
15. Derslerin işlenişinde basitten karmaşığa doğru bir işleniş uygulanmalı.
16. Sıralı kazanım durumları dikkate alınmalı, öncelik sonralık ilişkisine dikkat edilmelidir.
17. Sarmallığa dikkat edilerek dersler işlenmeli.
18. Öğretmenin hazırlıklı olması önemlidir. Dersin işlenişinde kullanılacak kaynaklar, araç gereçler, araştırma konuları üzerinde hazırlık yapılmalı(Derse gelirken kartlar, posterler, gazete, dergi kupürleri vb. hazır getirilmeli).
19. Öğrencilerin hazırlıklı olmaları sağlanmalıdır. Öğrencilere derse gelirken araç gereç getirtilmelidir.
20. Derse giriş eğlendirici, ilgi çekici, merak uyandırıcı yöntem ve tekniklerle olmalıdır.
21. Anahtar kavramlar üzerinde durulmalı, fikirler ileri sürme, sorular sorma, uygulamalar yapma gibi çalışmalarla motivasyon sağlanmalı.
22. Yeni bilgi, beceriler öğretmenin rehberliğinde yapılacak etkinliklerle kazandırılmalı, ara disiplinlerle ilişkiler kurulmasına dikkat edilmeli.
23. Bireysel ayrılıklar, farklı zeka türleri dikkate alınarak etkinlikler yapılmalıdır. Öğrenciler mümkün olduğu kadar farklı uygulamalar, bakış açıları ile karşılaştırılmalıdır.
24. Bireysel çalışmalar, grup çalışmaları yaptırılmalı, öğrencilerin çeşitli becerilerini ortaya çıkarmalarına yardımcı olunmalıdır.
25. Yeni öğrenilenlerin öğrencilerde yapılandırılması için çaba harcanmalıdır.
26. Yeni öğrenilenlerin uygulanmasına yönelik etkinlikler yapılmalıdır.
27. Öğrencilerin değerlendirilmesine yer verilmelidir. Gözlem, görüşme, çalışma yaprağı kullanma, öz değerlendirme, performans gözlemleri yapılmalı, öğrencilerin kazanımları edinme düzeylerine ilişkin kayıtlar tutulmalı, gözlem ve değerlendirmeler konuların sonlarında değil sürecin her aşamasında yapılmaya çalışılmalıdır. Her öğrenci için sürekli bu tür bir kayıt tutulabilmesi mümkün değildir. Ancak öğretmen gün gün, değişik etkinlikler ve derslerde değişik öğrenciler dikkate alınarak bir plan doğrultusunda bu kayıtlarını tutmalıdır.
28. Problem durumları oluşturulup öğrencilerin edindikleri kazanımları kullanmaları istenmeli ve değerlendirilmelidir.
29. Formlar ve ölçütler öğretmenler tarafından yeniden yapılandırılmalı, form ve ölçütler önceden öğretmenler tarafından incelenmelidir.
30. Öğrencilere kazandıkları düzey hakkında bilgi verilmelidir.
31. Geleneksel ölçme değerlendirme araçları(kısa yanıtlı maddeler, çoktan seçmeli maddeler, eşleştirme maddeleri, açık uçlu sorular) bilinçli kullanılmalıdır.
32. Alternatif Ölçme Değerlendirme Araçları(mülakat-görüşme, Öz değerlendirme ve akran değerlendirme, performans görevi, proje, öğrenci ürün dosyaları, dereceli puanlama anahtarı, gözlem formu) etkin kullanılmalıdır.
33. Değerlendirme araçlarına ilişkin bir dosya tutulmalıdır. Bu dosyalar dersler itibariyle farklı farklı düzenlenmelidir.
34. Projelerin sene başında guruplara ve bireylere dağıtılması, proje sunum tarihlerinin önceden belirlenmesi, proje uygulama süreci kontrol edilmelidir. Proje değerlendirme formları hazırlanmalıdır.

Ali Hikmet DEMİR

Soru, eleştiri ve önerileriniz için...

ahdiron4@hotmail.com

Programların Uygulanması

Programlar hazırlanırken bilimsel bir mantıkla hareket edildi. O kadar bilimsel bir bakış açısı kullanıldı ki öğretmenlerin bu bakış açısına göre eğitim yapabilmeleri için ölçme değerlendirme uzmanlığı, istatistik uzmanlığı, program uzmanlığı, hızlı ve etkili okuma uzmanı gibi bir çok niteliklere sahip olması gerekli oldu. Oysa öğretmenlerin hiç biri bu konularda özel bir eğitime tabi tutulmadı. Bakanlık illerde yapılan derme çatma hizmet içi eğitim faaliyetleri ve program tanıtım seminerleri ile öğretmenlerin program konusunda bilgi sahibi olduklarını kabul etti. Eğitim gündeminde o kadar çeşitli ölçme değerlendirme aracının adı dolaşıyor ki bunların ne anlama geldiğini bilen kişi sayısı çok çok az. Öğretmenlerin büyük çoğunluğu bunların anlamını bilmeden okulda bu işi bir şekilde yapmış olan öğretmenin kullandığı formları çoğaltıp dosyaya koyuyor. Programın mantığına dair okul yöneticileri zaten hemen hiçbir şey bilmiyorlar. Diğer yöneticiler ise günlük işlerden başlarını kaldırıp program uygulamaları nasıl gidiyor diye bakamıyorlar. Öğretmenlerin en fazla yıldıkları kişiler olan müfettişler ise zaten yılda bir veya iki kez okula gelip bir, iki saat derse girip çıkıyorlar.  Öğretmenler müfettişleri de bir şekilde savuşturuyorlar. Bu arada müfettişler deyince ilköğretim müfettişlerini anlamak gerekiyor. Zira Bakanlık bünyesindeki Bakanlık müfettişleri yetersiz sayıları ile okullarda denetim hele hele ders denetimi yapma imkanına da sahip değiller. İlköğretim müfettişleri eğitim sistemimizin en büyük parçası olan ilköğretim kademesinde kısmen denetim yapmaya çalışıyorlar ancak iş yükünün altında bunalmış durumda oldukları için sistem içinde fazla bir etkileri hemen hemen kalmadı. Zaten bakanlığın ilköğretim müfettişlerine yönelik yaptığı uygulamalar bu grubu da iyice köşeye sıkıştırmış durumda. Moral bozukluğu, sahipsizliğin getirdiği olumsuz psikolojik baskılar, öğretmenler karşısında maddi ve manevi konularda sürekli geriye düşürülme gibi durumlar bu meslek grubunu iyice bunaltmış durumda. Dolayısıyla okullarda her şey kağıt üzerinde var gibi. Ancak sınıflarda her şey eskisi gibi aynen devam ediyor. Farklı bir şeyin olabilmesi mümkün değil. Zira öğretmenler bu yeni uygulamalar hakkında yeterince bilgi sahibi değiller. Bilgi sahibi olanlar ise kılavuz kitaplardaki etkinlikleri nasıl uygulayacaklarını, yapılan uygulamalar sonucunda ölçme değerlendirmeleri nasıl çoğaltıp uygulayacaklarını, uyguladıktan sonra nasıl değerlendireceklerini, genel ve özel becerileri, ara disiplinleri nasıl dikkate alarak öğrenme faaliyetlerini yürüteceklerini, hele bir de birleştirilmiş sınıflı bir okulda ise veya öğrenci sayısının fazla olduğu bir okulda ise bunları nasıl uygulayacağını, yapılan değerlendirme sonrası ortaya çıkan yetersizlikleri nasıl ve ne zaman gidereceklerini kara kara düşünüyorlar., Bakalım bu iş nereye kadar sürecek. Bekleyip göreceğiz.

Programların uygulanmasına dair veriler yaklaşık dört yıldır bakanlığın elinde toplanıyor. Program uygulamaya girdiği andan itibaren eleştirenler ve savunanlar oldu. Her iki tarafın haklı olduğu yönler de vardı. Programın hazırlanması aşamasında yapılan çalışmalar, araştırmalar ve tartışmalara bir şey diyecek değiliz. Ancak tüm eğitimcilerin kabul ettiği gerçeklerden birisi de programların teorik olarak çok güzel yazılabileceği fakat yazılan programların uygulanmasının ayrı bir alan olduğu hususudur. Bu programlar bilimsel olarak gerçekten çok sağlam temellere dayanıyor olabilir ancak uygulamada büyük sorunlar yaşandığı da bir gerçektir. Öğretmenler programın mantığını hala kavramış değiller. Kavramış olanlarsa uygulamaya geçirirken milli eğitim müdürlüğünü, velileri, meslektaşlarını, öğrencileri, idarecileri aşarak uygulamaya geçmede büyük sıkıntılar yaşıyorlar. Milli eğitim bakanlığı illeri OKS’deki başarı durumuna göre sıralıyor. Milli eğitim müdürleri kendi sıralarını daha üstlere taşımak için illerdeki müdür ve öğretmenleri sıkıştırıyor. Dolayısıyla öğretmenler programı uygulamak ile öğrencileri sınavlara daha iyi hazırlamak arasında sıkışıp kalıyorlar. Aynı zamanda öğrenci velileri öğretmenleri başarılı veya başarısız diye gruplandırırken OKS’deki başarı durumuna bakıyorlar. Böyle olunca öğretmenler öğrencilerini yeni programa göre yetiştirmek yerine hala sınavlara göre yetiştirmeye devam ediyorlar. Bir bakıma öğretmen programın mantığını anlama yönünde harcayacağı zamanını OKS’ye yönelik olarak öğrencileri yönlendirmede kullanıyor. Sınav baskısı herkesi etkisi altına almış durumda. Bu durum programların uygulanmasını engelliyor.

Öğrenme ve öğretme sürecinin ne kadar etkili olduğu düzenli olarak ölçülmeli ve değerlendirilmelidir. Bu uygulama, öğrencilerin ve öğretmenlerin başarılı ve başarısız yönlerini belirlemeleri açısından son derece önemlidir. Ölçme ve değerlendirme, aynı zamanda öğrencilerin kullandıkları yöntem, teknik ve beceriler ile gelişim düzeyleri hakkında bilgilerin sürekli toplandığı bir çalışmadır. deniyor. (Programda) Programın bu yönüyle mutlaka indelenmesi gerekiyor. Öğretmenin sınıfta yaptığı işler çok çeşitlidir. Öğretim faaliyetlerini yürütür, eğitim faaliyetlerini yürütür, rehberlik faaliyetlerini yürütür, veli ile ilişkileri düzenler, takip eder, yönetimle ilgili işlere katılır, toplantılara katılır, sosyal faaliyetlere ilişkin işleri yürütür, tek öğretmen olarak çalışıyorsa milli eğitim müdürlüğü ile ilgili işlemleri yürütür, kendi özlük işlerine dair işleri yürütür. Tüm bu işlerin arasında ölçme değerlendirmeye de zaman ayırması gerekir. Bunu yapmakta ise zorlanmaktadır. Tüm işleri yaparken zorlanmaktadır. Ölçme değerlendirmeye ilişkin düzenlenmesi gereken formların çoğaltılması, öğrencilere uygulanması, bunların toplanması, analiz edilmesi, raporlaştırılması, her öğrencinin durumuna göre ayrı ayrı değerlendirilmesi, önlemler alınması, gelişim sürecinin takip edilmesi, yönetilmesi gerekir. Öğrenci sayısının fazla olduğu sınıflarda büyük sorunlarla karşılaşmaktadır. Birleştirilmiş sınıflı okullarda büyük sıkıntılar yaşanmaktadır. Öğrencilere yönelik anketlerin uygulanması, formların doldurulması bile ayrı bir iştir. Tüm bu işleri öğretmenin diğer işlerinin yanında yerine getirmesi oldukça zordur. Bir kişinin altından kalkamayacağı yoğunlukta, hacimdedir. Ölçme değerlendirmede kullanılan formlar, anketler ve diğer materyallerin her öğrenci için ayrı ayrı doldurulması sonrası değerlendirilmesi gerekir. Değerlendirme sonrası önlemler alınması da gerekecektir. Öğrencilere yönelik yapılan değerlendirmelerin diğer kişilerle de paylaşılması gerekir.

Yeni Programlarda Ölçme Değerlendirme

1. Kazanımların edinilme durumlarını belirleyecek şekilde ölçme değerlendirme çalışmalarına yer verilmelidir.
2. Sadece sonuçlar değil süreç de ölçülmeli, değerlendirilmeli.
3. Ölçme ve değerlendirme öğrenim faaliyetlerinin içinde yapılmalı. Öğrencilere geri bildirimler verilmeli.
4. Gözlem için önceden hazırlanan gözlem listeleri kullanılmalı. Gözlem listeleri öğretmenin kendisi tarafından hazırlanmalı.
5. Görüşmeler zamana yayılmalı, görüşme kayıtları öğretmende bulunmalı. Görüşme kayıtları ile öğrencilerin nasıl öğrendiği, nasıl anladığı anlaşılmaya çalışılmalıdır.
6. Günlük tutma çalışmaları mutlaka yaptırılmalı. Öğretmen sırayla kendisi veya öğrencilere birbirlerinin günlüklerini okuma, değerlendirme çalışması yapmalı ve yaptırmalıdır.
7. Çizimler ve posterler hazırlatılmalıdır.
8. Performans değerlendirme ölçekleri kullanılmalıdır.
9. Portfolyo(öğrenci ürün dosyası) hazırlatılmalı ve bunlar mutlaka değerlendirilmelidir.
10. Küçük yazılılar, ünite testleri, büyük testler, boşluk doldurma, eşleştirmeli sorular içeren sınavlar, konu- dönem ödevleri, araştırmalar, sözlü sunumlar, deneyler, projeler ve daha diğer ölçme değerlendirme araçları kullanılmalıdır.
11. Yapılan etkinliklere yönelik ürünler sınıflarda sergilenmelidir.
12. Hangi araçların ne zaman kullanılacağına öğretmen önceden karar vermeli, ölçme değerlendirme araçlarını doğru kullanmalıdır.

YENİ PROGRAMLARLA İLGİLİ OLARAK YAPILACAK ÇALIŞMALAR

1. Programda asıl olan kazanımlardır. Bu nedenle öğretmen ve idarecilerin kazanımları çok iyi bilmeleri, anlamaları gerekir.

2. Bilgi, beceri, kazanım, değer, tutum gibi farklı alanlara yönelik gelişim düzeyleri bireysel ayrılıklar dikkate alınarak en üst düzeye çıkarılmalıdır.

3. Sarmal bir anlayışla dersler işlenmelidir. Bunu gerçekleştirmek için önceki öğrenilen alanlar her fırsatta öğrencinin gözü önüne getirilmeli, diğer disiplinlerle ilişkiler kurulmalı, günlük hayata yönelik sorunlar, yaşantı örnekleri sürekli vurgulanmalıdır.

4. Öğretmen ve yöneticiler her dersle ilgili kritik noktaları vurgulayan kritik kazanımların edinilme durumlarını kontrol etmeli, bunlara yoğunlaşmalı, zaman zaman sınıflarda yapılacak denetim ve değerlendirmelerde kazanımların edinilip edinilmediği takip edilmelidir.

5. Velilere de bu konulara yönelik bilgiler verilmelidir. Böylece veliler öğrencilerin okuldaki öğrenme öğretme faaliyetlerinde mutlaka bilmeleri gereken alanlar konusunda bilgilendirilmiş olur.

6. Programın veli ayağının mutlaka işe katılması gerekir. Her sınıfta en azından belli sayıdaki veliler çeşitli şekillerde programa yönelik faaliyetlere mutlaka dahil edilmelidir. Programlarda aileye ve çevreye yönelik etkinlikler mutlaka yapılmalıdır.

7. Öğrenci ve öğretmenin aktif olması ilkesi programın temelini oluşturan ilkelerden birisidir. Bu nedenle kuru bir anlatımdan, soru cevaba dayalı işlenişten çok etkinliklere yer verilmelidir.

8. Kılavuz kitaplardaki etkinlikler öğretmenler için mutlaka uygulanması gereken bağlayıcılığı olan dokümanlar olmayıp sadece örnektir. Öğrencinin ihtiyacına, dersin özelliğine ve çevre şartlarına göre öğretmenler bireysel veya zümre olarak farklı etkinlikler düzenleyebilirler.

9. Öğretmenler derslere ait kılavuz kitapları mutlaka derslerde yanlarında bulundurmalıdır.

10.        Kitaplardaki etkinlikler önceden incelenmeli, notlar alınmalı, ekleme ve çıkarmalar yapılarak sınıfa, öğrenci seviyesine uyarlanmalıdır. Öğretmen sınıfa etkinliğe ait araç gereçleri ve diğer gerekli malzemeleri getirmelidir. Etkinlikler kitaptan okuma ve tekrara dayanmamalıdır.

11.        Kılavuz kitaplardaki öğretmen görüşleri, notlarım kısımları öğretmenlerce doldurulmalıdır. Böylece yıl içinde programa dair yapılacak değerlendirmelerde kullanılacak veriler süreç içinde toplanmalıdır.

12.        Öğretmenler ve idareciler her dersin programını çok iyi incelemeli, programın yapısı, öğrenme öğretme süreci, öğrenme alanları, kazanımlar, genel ve özel beceriler, ara disiplinler, etkinlikler, kullanılacak yöntem ve teknikler, değerlendirme süreci, öğretmen rolleri gibi konularda mutlaka bilgi sahibi olmalı, buna göre kılavuz kitapları kullanmalı, dersleri işlemeli ve değerlendirme çalışmalarını yapmalıdırlar.

13.        Derslerin işlenişinde kazanımlar yanında beceriler ve ara disiplinlerin farkında ve bilincinde olarak hareket edilmeli, etkinlikler buna göre düzenlenmelidir.

14.        Sınıf içindeki seviye gruplarını dikkate alan, farklı zeka türlerine yönelik işlenişler, etkinlikler, sorular, değerlendirme ölçütleri ve çalışma yaprakları hazırlanmalı, yeri ve zamanı geldiğinde kullanılmalıdır.

15.        TTKB’nin web sayfasını, öğretmen portalini, İlköğretim Genel Müdürlüğünün web sayfası yanında diğer eğitim siteleri sık sık ziyaret edilmeli, TTKB’nin sitesinde yer alan etkinlikler havuzunun her öğretmen tarafından yakından takip edilmesi sağlanmalıdır.

16.        Dersler işlenirken düşünme, soru sorma, sorgulama, eleştirme gibi becerilere odaklanılmalı, bunun için her derste 5N1K, Beyin fırtınası, 6 Şapkalı Düşünme Tekniği gibi tekniklerin etkin bir şekilde kullanılması sağlanmalıdır.

17.        Proje, performans ödevi, öğrenci ürün dosyası hazırlama konularında öğretmen, idareci ve öğrenciler doğru bir şekilde bilgilendirilmelidir.

18.        Her dersin içeriğinde yer alan özel beceriler ile programın ulaşmayı hedeflediği genel beceriler arasında bağlantı kurulmalıdır.

19.        Atatürkçülük konuları her dersle ilgili olarak ayrıntılı bir şekilde hazırlanmış ve son olarak geçen yıl güncellenmiştir. Bunların güncel şekliyle derslerde yerine getirilmesi, uygulanması gerekmektedir.

20.        Derslerin işlenişinde önceki bilgilerle yeni öğrenilenler birleştirilmelidir.

21.        Öğrenilecek bilgi öğrencinin kendi yaşantısı ile ilişkilendirilmeli, kişisel deneyimlere mutlaka vurgu yapılmalıdır.

22.        Öğrenilen bilgi, beceri, fikir çeşitli kişisel süreçlerde kullanılmalıdır.

23.        Öğrencilerin zihinlerinde şemalar oluşturulmalıdır. Şemaların oluşturulmasında öğretmen öğrencilere yardım sağlamalıdır.

24.        Öğrenilenler öğrencinin kendisi tarafından ifade edilmelidir. Öğretmenler öğrenilenlerle ilgili olarak öğrencilere yorumlamalar yaptırmalı, yakın çevresinden kendi yaşantısından örnekler vermesini sağlamalıdır.

25.        Parçaların ve bütünün anlaşılması sağlanmalıdır.

26.        Öğretmen her öğrencinin geçmiş yaşamı, öğrenme stili hakkında mutlaka bilgi sahibi olmalıdır. Öğrencinin deneyimlerine uygun gelecek etkinlikler düzenlenmelidir.

27.        Çevreyle etkileşim halinde derslerin işlenmesine özen gösterilmelidir.

28.        Önceki öğrenme düzeylerinin geliştirilmesi, alt yapı durumundaki ön bilgilerin edinilmiş olmasına dikkat edilmelidir.

29.        Problemler oluşturulmalı ve çözmeleri istenmelidir. Öğrencilere sorular sorulmalı, pratik, sosyal, kişisel araştırmaya dayalı problemlerle yüzleştirilmelidir.

30.        Öğrenilenlerin diğer alanlara transfer edilmesi sağlanmalıdır.

31.        Konuyla ilgili önceden neler bildiği belirlenmesi amacıyla sorular sorulmalıdır. Bu sorular öğretmenler tarafından önceden hazırlanmalıdır. İyi soru sormanın önemi öğretmenler tarafından mutlaka bilinmeli ve buna göre hazırlıklı olarak derslere girilmelidir. Soru sormaya öğrenme öğretme sürecinin her aşamasında yer verilmelidir.

32.        Öğrenme sürecinde öğrenciler aktif hale getirilmeli. Yorumlama, bilgiyi irdeleme, tahminlerde bulundurma gibi faaliyetlere yer verilmeli, grup çalışmalarına yer verilmeli, katılıma ama herkesin katılımına önem verilmeli, ortak çalışma yapmaları istenmeli.

33.        Problem durumlarında çözümü hazır vermek yerine yönlendirici yeni sorular sorulmalıdır.

34.        Çeşitli yöntem ve tekniklerin kullanımına özel önem verilmelidir.(5N1K, Beyin fırtınası, Tartışma gibi tekniklere tüm derslerde mutlaka yer verilmelidir. Özellikle 5N1K tekniği öğrencilerin günlük hayatlarında dahi kullanmaları sağlanmalıdır.)

35.        Her öğrenciyle mutlaka etkileşime girilmelidir.

36.        Etkinliklerin öğrencinin yaşadığı dünyayla örtüşmesine dikkat edilmelidir. Uyarlamalar önceden mutlaka öğretmenler tarafından yapılarak sınıfa girilmelidir.

37.        Öğrenme faaliyetlerinde somut ve deneysel örnekler mutlaka kullanılmalıdır.

38.        Öğrenilenlerin öğrencinin zihninde düzenli olarak yerleştirilmesine dikkat edilmelidir. Bu konuda öğretmen öğrencilere rehberlik yapmalı, doğru düşünme şekilleri öğrencilere öğretilmeye çalışılmalı, modeller sunulmalıdır.

39.        Yapılan çalışmalar sırasında öğrencilere mutlaka geri bildirimler verilmelidir. Etkinliğin her aşamasında öğrencilere yönergeler verilmelidir.

40.        Programlara yönelik genel beceriler, ara disiplinler dikkate alınarak çalışmalar organize edilmelidir.

YENİ PROGRAMLARLA İLGİLİ

Yeni programlarda öğrenme-öğretme süreçleri ve öğretmenin rolü önceki programlara göre

daha ayrıntılı bir biçimde ele alınmıştır. Bilgi ve becerilerin edinimi ile ilgili uygulama

sürecine dönük öneriler yapılmış ve “Etkinlik Örnekleri” verilmiştir. Ancak etkinliklerin

örnek niteliğinde olduğu ve uygulamada bireysel farklılıklar ve çevresel koşullar dikkate

alınarak esnek olmanın gereği üzerinde durulmuştur.

Önceki programlarda “ amaç”, “hedef” ve “hedef davranışlardan” bahsedilirken

yeni programda bu terminoloji terk edilerek yerine “kazanım” ifadesi kullanılmıştır.

Yeni programların becerilere ağırlık verdiği görülmektedir. Eleştirel düşünme,

yaratıcı düşünme, iletişim, problem çözme, araştırma, karar verme, bilgi teknolojilerini

kullanma, girişimci olma, kişisel ve sosyal değerlere önem verme gibi beceriler her

programda altı çizilerek belirtilmiştir.

Yeni programlarda eskiye oranla öğrenme-öğretme sürecinde daha fazla somut araç-gereç

kullanımının özendirildiği ve bununla ilgili daha somut örneklerin verildiği görülmektedir.

Öğrencilerin araştırma, sorgulama, problem çözme ve karar verme süreçlerine katılmasını

sağlayacak etkinliklerin kullanılması önerilmektedir. Ayrıca “yaparak-düşünerek” öğrenme

etkinliklerinin önemli olduğu vurgulanmakta ve iş birlikli öğrenme stratejilerinin gerektiği

ölçüde kullanılması gerekmektedir. Etkinliklerin geliştirilmesinde zaman zaman Çoklu Zekâ

kuramından yararlanıldığı görülmektedir. Öğretim sürecinde öğretmenin rolü ise, öğrencilere rehberlik yaparak öğrenmeyi kolaylaştırmak olarak belirlenmiştir.

Yeni programlarda, ölçme ve değerlendirme sadece öğrenme sonucunu değil, sürecini de

değerlendirmeye dönük ele alınmıştır. Hem öğrencinin kendini değerlendirmesi için hem de

öğretmenin öğrenciyi değerlendirmesi için değişik ölçme aracı örneklerine yer verilmiştir. Bu

açıdan önceki programlarda sadece geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin

örneklendirildiği düşünülürse çeşitliliğin arttığı söylenebilir.

Yeni programlarda öğrenciye, dinleyen, alıştırma yapan ve sorulara cevap veren bir rol yerine,

sorular soran, problem kuran, problem çözen, tıpkı bir bilim insanı gibi gerekensinim duyulan

bilgiyi ortaya çıkarmaya ve değerlendirmeye yönelik faaliyetlere girişen, etkinlikler yoluyla

kendi bilişsel yapısını oluşturan aktif bir rol verilmektedir. Programlarda öğrencinin aktif

ve bilgiyi yapılandırmacı rolü üzerinde altı çizilerek durulmaktadır. Öğrenci, bilgiye nasıl

ulaşması gerektiğini bilen, bilgiye ulaşarak bunu zihninde yeniden yapılandıran, sonunda da

yeni bilgi üretebilen bireydir.

Yeni öğretim programlarında, öğretmene “öğretici” yerine “ortam düzenleyici”, “yönlendirici” ve “kolaylaştırıcı” roller yüklenmektedir. Öğretmenin temel rolü öğrenme öğretme ortamını düzenlemek, etkinlikler konusunda öğrencilere rehberlik yapmaktır.

Öğretmene rehberliğin yanı sıra işbirliği sağlayıcı, yardımcı, kolaylaştırıcı, kendini geliştirici,

planlayıcı, yönlendirici, bireysel farklılıkları dikkate alıcı, sağlık ve güvenliği sağlayıcı roller

verilmiştir.

Yeni programların başarılı bir şekilde yürütülmeleri için sınıf öğretmenlerinin öncelikle

programın yapısı, felsefesi ve uygulanması hakkında bilgilenmeleri gerekmektedir.

Tüm programlarda incelenen kazanımlara bakıldığında öğretmen merkezli olmaktan öğrenci merkezli olmaya, düz anlatımdan farklı tekniklere yönelme hedeflenmiştir.

Program sadece kağıt üstünde bir belge değil, yaşayan ve bireysel, yerel, çevresel ihtiyaçlara cevap veren etkileşimli bir program olmalıdır, bu da programın uygulama sürecinin çok iyi planlanmasını ve izlenmesini gerektirir.

Öğretmenin öğrencilerin davranışlarındaki gelişmeleri gözlem yoluyla izlemesi, kazanılan bilgilerin öz değerlendirme, gözlem, öğrenci ürün dosyası, performans değerlendirme, proje sözlü, açık uçlu ya da çoktan seçmeli sorular ve öğrenci davranışları gözlem formu gibi çeşitli teknikler ve ölçme araçları ile ölçülmesi gerekmektedir.

Konuların işlenişinde “yakından uzağa, somuttan soyuta, basitten karmaşığa” ilkesine uyulmalıdır. Programlarda konuların işlenmesinde, öğretmen ağırlıklı yöntemlerin yanısıra, demokrasi anlayışı, bilimsel düşünmeye açıklık, öğrenciyi aktif kılan, onu araştırmaya ve incelemeye sevk eden teknikler, küme çalışması gibi işbirliğine dayalı yöntemler üzerinde durulmalıdır.