Okullardaki öğrenci, öğretmen, yönetici ve diğer personel arasındaki ilişkiler, etkileşim eğitim öğretim faaliyetlerini doğrudan etkilemektedir. Özellikle yöneticiler sahip oldukları yetkilerle okulun her türlü işleyişine etki etme gücüne sahip kişilerdir. Her ne kadar yöneticilik eğitimi konusunda sistemimizde oturmuş bir anlayış olmamakla birlikte görevinin gereğini layıkıyla yapma endişesi taşıyan duyarlı yöneticiler bu konuda üzerlerine düşen görevleri yapmaya çalışmaktadır. Umalım ki yöneticilik eğitimi konusundaki eksiklikler bir an önce giderilsin.

Bu yazı, yönetici davranışlarına yönelik olarak tarafımdan ilköğretim öğrencilerinin bakış açılarını betimlemek amacıyla yapılmış olan araştırmanın öneriler kısmını içermektedir. Bu araştırmada ilköğretim öğrencilerine yöneticilerin davranışlarını nasıl algıladıklarına ilişkin anketler uygulanmış ve sonuçları irdelenerek aşağıdaki öneriler yapılmıştır. Yüksek Lisans tez çalışması olarak ortaya çıkan araştırmada karınca kararınca geliştirdiğim önerilerin mutlaka geliştirilmesi, eleştirilmesi, yenilenmesi gereken yönleri var. Bu da ancak görüşlerin karşılıklı paylaşılması ile mümkün. Araştırma önerilerini aşağıda sıralıyor ve görüşlerinizi bekliyorum.

Okullar insan ilişkilerinin yoğun biçimde yaşandığı yerlerdir. Yöneticiler öğrencilere insan ilişkilerinin gereğini dikkate alarak daha insanca davranmalıdır. Öğrencilerde görülen olumsuz davranışlar fiziksel cezalarla karşılanmamalıdır. Dayak bir eğitim aracı olarak okullarda kullanılmamalıdır.

Okulda insan ilişkilerinin tanınması, geliştirilmesi okul personeli arasında var olan ilişki yapısının tanınması konusunda öğrencilere özellikle 6, 7. ve 8. sınıflara yönelik etkinlik ve bilgilendirme çalışmaları planlanmalı ve uygulamaya geçirilmelidir.

Okul yöneticileri öğrencilerin kişilik sahibi olma yolunda önemli  bir aşamada olduklarını dikkate alarak onlara karşı daha yapıcı, olumlu ve anlayışlı davranmalıdırlar. Özellikle diğer arkadaşlarının yanında küçük düşürücü davranmamalıdır.

Öğrenciler arasında var olan gruplaşmaları, grup davranışlarını normal karşılamalı ve  varolan grup davranışı ve grup normlarını tanımak için öğrencilerle daha fazla bir arada bulunmak için gayret göstermeli.

Öğrencilerin aileleriyle yapılan görüşmelerde öğrencilerin de bulunmasının sağlanması, okul aile iletişiminde öğrencilerin bilgilendirilmesine de önem verilmelidir.

Okul içinde öğrencileri ilgilendiren konularda koyulacak kurallar belirlenirken öğrenci görüşleri de alınmalıdır. Kural koymayla yetinilmeyip kuralların sebeplerinin de açıklanarak öğrencilerin bilgilendirilmesine önem verilmelidir.

Öğretmenlerin sınıf içi eğitim öğretim etkinlikleri ile ilgili yapılacak değerlendirmeler konusunda öğrencilerin de görüşleri alınmalıdır.

Okul idaresi öğrencilerin sorunlarını rahatça dile getirebilecekleri bir hava oluşturmak için onları cesaretlendirmelidir.

Öğrenciler olumlu aktif başa çıkma davranışları kazanmaları ve göstermeleri konusunda eğitilmeli; bu amaçla sosyal aktiviteler düzenlenmeli; rehberlik etkinlikleri planlanarak uygulamaya geçirilmelidir.

Yöneticiler kız öğrencilere yönelik özel rehberlik hizmetleri planlamalı ve uygulamalıdır. Kız öğrencilerde bireysel boyuttaki davranışlara yönelik stresle başa çıkma konusunda yeterlilik kazandırma çalışmaları organize edilmeli. Bu tür çalışmaların organizesinde öğrencilerin de görüşlerine başvurulmalı.

Kız öğrencilerin kendilerini ifade edebilecekleri sosyal etkinliklere ağırlık verilmeli. Bu etkinliklere okul yöneticilerinin de katılması sağlanmalı.

Öğrenciler 5. sınıftan 6. sınıfa geçtiklerinde okuldaki işleyiş, okul kuralları, okul işgörenleri ve bu işgörenlerin görev ve rolleri konusunda bilgilendirme çalışmalarına ve okula uyum programlarına yer verilmeli. Bu çalışmalara ve programlara yöneticilerin de katılımı sağlanmalı. Katılan yöneticiler öğrencilerle aralarındaki iletişim kanallarını açık tutmak için çaba göstermelidir.

İlköğretim okul yöneticileri özellikle 6.,7. ve 8. sınıflarla ilişkilerinde daha dikkatli davranmalı, bu sınıflarla diğer sınıfları aynı şekilde değerlendirmemelidir. Bu nedenle de anılan sınıflara yönelik okulda diğer personel tarafından da paylaşılacak  ortak davranış kalıplarının  geliştirilmesi konusunda bilinçli önderlik  yapmalıdır.

Yöneticiler 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerine yönelik okul aile ilişkileri, okuldaki öğretmen davranışları ve öğretmen çalışmaları, okul kuralları ve sosyal etkinlikler konularında rehberlik çalışmaları düzenleyerek bu öğrencilerle daha sık bir arada bulunmalıdır.

Öğrencilerde görülen eleştirici, sorgulayıcı davranışlar korkutma, cezalandırma gibi davranışlarla köreltilmemeli tam tersine özellikle 6. 7. ve 8.sınıf öğrencileri bu davranışları göstermeleri konusunda cesaretlendirilmelidir.

Öğrencilerin sadece okul içindeki davranışları konusunda bilgi toplanması ile yetinilmemeli öğrencilerin ev, aile ve yakın çevresindeki ilişkileri konusunda da bilgiler toplanmalı ve bu çevrelerin de tanınması yoluna gidilmelidir. Öğrencilerin annelerinin eğitim seviyesi ile ilgili bilgiler toplanarak buna göre öğrencilere yönelik çalışmalar düzenlenmelidir. Öğrencinin annesi ile olan ilişkileri üzerinde daha fazla durulmalıdır. Bu amaçla öğrencilerin anneleri ile sürekli iletişim kurulmalıdır. Bu iletişime öğrencilerin de etkili bir biçimde katılımının sağlanması yolları araştırılmalıdır.

Öğrencilere yönelik çalışmalar planlanırken ailelerin gelir durumuna da dikkat edilerek bu yönde rehberlik çalışmalarına yer verilerek öğrencilerin planlanan etkinliklere gönüllü ve etkin katılımını sağlayıcı özendirici çalışmalar organize edilmelidir.

Okul yöneticileri okuldaki rehberlik işlerini ve öğrenci kişilik hizmetlerini planlarken cinsiyete, aile bireylerinin öğrenim durumlarına, gelir durumlarına göre farklı programlara da yer vermeye, bu tür programlara ve etkinliklere katılım konusunda  öğrencileri yüreklendirmeli, özendirmelidir.

Okul yöneticileri okul rehberlik hizmetleri servislerini kurarken, işletirken ve değerlendirirken öğrenci katılımını daha fazla sağlama konusunda önlemler almalı, bu birimlerin çalışmalarını planlama ve değerlendirme aşamalarında öğrenci temsilcilerinin özellikle 6, 7. ve 8. sınıflardaki öğrencilerin temsilcilerinin katılımını sağlayıcı düzenlemeler yapmalıdır.

Okul yöneticileri okul içindeki öğrenci faktörünü geliştirilmesi gereken bir eğitim materyali olarak değil, öncelikle insan olarak görmeli ve her insan gibi öğrencilerin de pek çok değişik yönde gereksinimlerinin olduğunu kabul etmeli, bu gereksinimlerin tanınması ve giderilmesi gerektiğine inanmalıdır. Yöneticilerde bu inancı uyandırmak, tanıtmak ve geliştirmek konusunda öğrenci kişilik hizmetlerinin bu boyutu üzerinde  durulmalıdır. Yönetici eğitim faaliyetlerinde bu boyutun geliştirilmesi konusuna özel bir önem verilmelidir.

            İlköğretim okul yöneticileri okulda öğrencilerin kendilerini daha rahat ifade edebilecekleri;  yönetim, eğitim ve diğer personelin etkin katılımına dayalı demokratik bir hava oluşturulması konusunda çalışmalar yaparak tüm kademelerdeki iletişim kanallarını açık tutan bir iletişim yapısı kurmalı ve bu tür bir yapının geliştirilmesinde okuldaki herkesi cesaretlendirmelidir.

Görüş, öneri ve eleştirileriniz için…

    Ali Hikmet DEMİR